đèn cầy

Người bán hàng thắp một cây đèn cầy trên quầy.

Định nghĩa

1. Danh từ:
   • Đèn làm bằng sáp hoặc mỡ, có bấc ở giữa, dùng để thắp sáng: "đèn cầy" là một loại đèn thủ công, thường có hình trụ, được làm từ sáp ong, sáp parafin hoặc mỡ động vật, với một sợi bấc (tim đèn) ở trung tâm. Khi đốt, bấc cháy và làm tan chảy sáp, tạo ra ngọn lửa cung cấp ánh sáng.
   • Từ địa phương, tương đương với "nến" trong tiếng phổ thông: "đèn cầy" là cách gọi phổ biến ở một số vùng miền Nam Bộ, trong khi từ "nến" được dùng rộng rãi hơn trong văn nói và viết chuẩn.

Ví dụ sử dụng

• (Trong nhà tôi có một cây nến để sử dụng khi bị cúp điện.)
• (Mẹ đốt nến trên bàn thờ để tưởng nhớ ông bà.)
• (Nến cháy lâu hơn đèn dầu hỏa.)

Các cách sử dụng nâng cao

• "thắp đèn cầy": hành động đốt nến.
  • Ông ấy thắp đèn cầy trước khi cầu nguyện. (Ông ấy đốt nến trước khi cầu nguyện.)
• "đèn cầy cúng": nến dùng trong nghi lễ tôn giáo hoặc tín ngưỡng.
  • Đèn cầy cúng thường có màu đỏ hoặc vàng. (Nến dùng trong lễ cúng thường có màu đỏ hoặc vàng.)
• "cháy như đèn cầy": thành ngữ chỉ sự cháy sáng, đều đặn nhưng có thể tắt nhanh.
  • Cuộc đời ngắn ngủi như ngọn đèn cầy trước gió. (Cuộc sống mong manh như ngọn nến trước gió.)

Biến thể và từ gần giống

• Nến (danh từ): từ phổ thông, chỉ vật dụng thắp sáng làm từ sáp hoặc mỡ, có bấc.
  • Cô ấy thắp một cây nến thơm trong phòng. (Cô ấy đốt một cây nến thơm trong phòng.)
• Đèn sáp (danh từ): tên gọi khác, nhấn mạnh chất liệu sáp.
  • Đèn sáp thường được dùng trong các buổi tiệc. (Nến sáp thường được dùng trong các bữa tiệc.)
• Cây đèn cầy (cụm danh từ): cách gọi nhấn mạnh hình dạng.
  • Tôi mua một cây đèn cầy màu trắng. (Tôi mua một cây nến màu trắng.)

Từ đồng nghĩa

• Nến: từ đồng nghĩa phổ biến nhất.
• Đèn sáp: chỉ cùng loại đèn làm từ sáp.
• Bougie (từ mượn tiếng Pháp): ít dùng, chỉ trong ngữ cảnh kỹ thuật.

Thành ngữ liên quan

• Đèn cầy tàn trước gió: chỉ sự sống mong manh, dễ bị dập tắt.
  • Sức khỏe ông ấy yếu như đèn cầy tàn trước gió. (Sức khỏe ông ấy yếu ớt, dễ suy sụp.)
• Thắp đèn cầy cho người đi xa: tục lệ thắp nến để tiễn biệt hoặc cầu nguyện cho người chết.
  • Người dân thường thắp đèn cầy cho người đi xa trong lễ tang. (Người dân thường thắp nến để tưởng nhớ người đã khuất trong tang lễ.)